„W ciągu w. IX rozwinęła się nowa forma zastawu nieruchomości, dogodniejsza dla dłużnika. Dłużnik (zastawca) nie przenosił na wierzyciela (zastawnika) własności oddanej w zastaw nieruchomości, lecz jedynie do czasu uiszczenia długu posiadanie i użytkowanie (gewere) nieruchomości, nie dokonując wywiązania i zastrzegając sobie jej zwrot po zaspokojeniu roszczenia Wierzyciela. Był to tzw. zastaw użytkowy.
Występował on w dwóch formach albo wierzyciel pobierając pożytki z zastawionej nieruchomości nie zaliczał ich na poczet długu i zwracał zastaw dopiero po spłaceniu go przez dłużnika (zastaw użytkowy w znaczeniu ścisłym), albo też pobierane pożytki zarachowywał na umorzenie długu i z chwilą, gdy pokryły dług, zwracał zastaw dłużnikowi (zastaw do wydzierżenia, zastaw antychretyczny).
W języku niemieckim pierwsza ze wspomnianych form zastawu nieruchomości zwie się Ewigsatzung, ponieważ wierzyciel pozostaje niejako w posiadaniu zastawu na zawsze, bo aż do zapłacenia długu przez dłużnika. W języku francuskim ta forma zastawu nosi nazwę mortgage (po łacinie radium mortuum), bo dla dłużnika zastawiona nieruchomość nie przynosi żadnych korzyści, jest dla niego niejako martwa.“(15)